REVISTA
JUVENTUDYCIENCIASOLIDARIA:
Enelcaminodelainvestigación
Usodelaimpresión3Denla
odontología
AlejandroAndrésMolinaMoreno,NickXavierAlejandroCampuzano,
ManuelAlejandroAndradeCruz,JhoelSantiagoLojaLoja
Minombrees
AlejandroAndrés
MolinaMoreno
,tengo17añosysoy
estudiantedetercerodebachilleratotécnico
enMecatrónica.Enmistiemposlibrespaso
conamigos,hagodeporteyjuegoajedrez.
Cuandosalgadelcolegioquieroestudiar
biotecnología
Minombreses
NickXavierAlejan-
droCampuzano
,tengo17añosysoy
estudiantedetercerodebachilleratotécnico
enMecatrónica.Enmisratoslibresme
gustadisfrutarjugandoFIFA24,God
ofWaryarmarelcuboRubik.Cuando
salgadelcolegioquieroseguirestudiando
ingenieríaenmecatrónica.
Minombrees
ManuelAlejandro
AndradeCruz
,tengo16añosysoy
estudiantedetercerodebachilleratotécnico
enMecatrónica,Mishobbiessonlalectura
ylaescritura.Aúnsigobuscandoqueme
apasioneestudiarenelfuturo.
Minombrees
JhoelSantiagoLoja
Loja
,tengo17añosysoyestudiantedeter-
cerodebachilleratotécnicoenMecatrónica.
Megustapracticarpotenciayteneruna
buenaalimentaciónparatenerunavida
sana.Cuandosalgadelcolegioquieroseguir
ingenieríanaval.
Resumen
Estainvestigaciónbuscadaraconocerlosusosybene-
ficiosdelasimpresoras3Denelcampoodontológico.
Estatecnologíapermitelacreacióndetratamientos
utilizandoresinadeusoodontológico.Además,se
destacalaimportanciadelosprogramasCADenel
procesodeimpresión3D.Conelconocimientoade-
26
Enelcaminodelainvestigación
27
cuadodeestosprogramas,eloperadorpuedediseñar
yproducircoronasdentales,tambiénsepuedehacer
carillas,incrustaciones,prótesis,guardasoclusales,etc.
Siguiendolospasosdeprogramación,construcción
yeliminacióndesoportessobrantes,sepuedecrear
unaprótesisparatratamientosdentalespersonalizados.
Palabrasclave:
odontología,impresión3D,resina
Explicacióndeltema
Alolargodelosaños,muchascosashanevolucionado
paraalcanzarunamayorexactitudenelámbitomédico
yunnivelaúnmásprecisoydetalladoeneláreaodon-
tológica.Enlaantigüedad,nuestrosantepasadosutiliz-
abanmetalescomoeloroylaplata,asícomopiedras,
alambresymarfilentratamientosdentales.Aunque
estasprácticaseraninnovadorasparasuépoca,hoyse
considerananticuadas,pocohigiénicasyortodoxas[1].
ApartirdelsigloXVII,comenzaronaimplementarse
otrosmaterialesenlaodontología,comolaporcelana,
diversasaleacionesmetálicasy,másrecientemente,
elzirconio,revolucionandolafabricacióndeprótesis
dentalesconunenfoqueenladurabilidad,estéticae
higiene.Estosavanceshanmarcadouncambiosigni-
ficativoenlosestándaresytécnicasodontológicas.
Sinembargo,enestosúltimosañossehaimple-
mentadootrométodoigualohastamásefectivoy
menoscostosoquelosanterioresyeseeslaimpresión
3D,conayudadelaresinaoPLA(Ácidopoliláctico)
comomateriaprima,locualesmuybeneficiosoparala
implementacióndetecnologíasavanzadasenelámbito
odontológico[5].
Tabla1.
EvolucióndelaOdontología:ComparaciónentreOdontologíaTradicionalyModernaconImpresión3D
AspectosOdontologíaTradicionalOdontologíaconImpresión3D
Costoinicial
Alto(equiposespecializadosymanode
obracalificada).
Moderado(impresoras3Daccesiblesen
elmercado).
Materiales
Porcelana,metalespreciosos(oro,
plata).
Resina,PLA.
TécnicasManualesymecánicas.
AutomatizadasconsoftwareCAD/-
CAM.
Tiempodeproducción
Procesoprolongado:díasosemanas,
segúnsucomplejidad.
Procesooptimizado:horasomenos,
segúndiseño.
Fuente:Autores
ElPLAesunbiopolímeroderivadoderecursosreno-
vables,comoelalmidóndemaízylacañadeazúcar,quese
utilizaampliamenteenlaimpresión3D.Paradarleforma
aestefilamento,serequierealcanzarunatemperaturaade-
cuada,generalmentede200
°
Cenelextrusory60
°
Cenla
baseocama[3].Paracomenzaracrearunbocetoen3D,
esfundamentaltenerencuentaqueseestáutilizandouna
máquinacomplejaquetrabajaenlosplanosX,YyZ,lo
quesignificaquelafiguratendrálargo,anchoyprofundi-
dad[2].Dadoloanterior,yconsiderandolacomplejidad
delproceso,esnecesarioutilizarprogramasllamadosCAD
(DiseñoAsistidoporComputadora).Estosprogramasper-
mitenmovilizarlaherramientaqueformalapiezacapapor
capa.Dependiendodeloquesedeseeimprimir,puedeser
necesarioagregarsoportes,loscualessedebenimplementar
enelsoftwaredeimpresión.Comosemuestraenlafigura
1,eldiseñoincluyelossoportesnecesarios(representados
encolorceleste).
Figura1.
CADimpresora3D
Fuente:Autores
28
JuventudyCienciaSolidaria
EnlaFigura1seobservaelsoftwaredeimpresiónde-
nominadoUltimakerCura,enelquesecolocanlosdetalles
deldiseño,comolaalturadecapa,elrelleno,entreotros
elementos[4].
Unavezquelapiezaestábiendiseñadaenelprograma
CAD,seprocedealsegundopaso:laconstrucción.Enesta
fase,lamáquinatrabajaparacrearlapieza.Sinembargo,
esposiblequeocurranerroresdurantelaformación,por
loqueeloperadordebeestaratentoycorregircualquier
falloquepuedasurgirdurantelaimpresión.Cabemen-
cionarqueladuracióndelaimpresióndependetantodela
complejidadcomodeltamañodelaestructura.Eltiempo
necesarioparagenerarunproductoimpresovaríasegúnla
impresoraylosprogramasutilizados.Enalgunoscasos,el
procesopuedeprolongarsedurantevariashoras,aunque
elusodesistemasytecnologíasmásavanzadaspermite
completarloenmenosdeunahora[2].Enlafigura2se
visualizaelresultadodeunaimpresión3D.
Figura2.
ResultadodelaImpresión3D
Fuente:Autores
Alfinalizarlaimpresióndelapiezaodontológica,se
procedearetirareldiseñoimpresoen3Djuntoconlosso-
portes.Estossoportessonnecesariosdurantelaimpresión
paraproporcionarrigidezalapiezaduranteelprocesode
construcción.Unavezeliminadoslossoportessobrantes,
seobtienelapiezaensuformafinal,conformealasespeci-
ficacionesrequeridas.Véaselafigura3.
Figura3.
Dientesen3Dconsoporte
Fuente:Autores
Pararealizarunacoronadentalsenecesitatomarlas
medidasdelusuarioydelrespectivotratamiento,para
elloseutilizóunescánerintraoralyuntipoderesinaade-
cuado[5].EnlaFigura4,seapreciaelresultadodecoronas
dentalesimpresasen3Dutilizandoresina.
Figura4.
Coronasdentalesimpresasen3Dconresina
Fuente:Autores
Conclusiones
Laimpresión3Dsehaconsolidadocomounarevolución
tecnológicaconunimpactosignificativoanivelglobal,es-
pecialmenteenlaodontología.Enlaactualidad,muchos
cirujanosdentalesestánenprocesodeadaptaciónaesta
innovación,anticipandounfuturodondelasrestauraciones
dentalesdependeránengranmedidadelusodesoftware
especializadoparadiseñarmodelosprecisos.Apesarde
estosavances,larestauraciónmanualtradicionalseguirá
vigentecomounaalternativaendeterminadoscasos.
Referencias
[1]Pascau,C.,Álvarez,A.,Magaly,R.,Marín,W.,&Con-
tino,Y.(2023).Usodelaimpresión3Denlaimplan-
tologíadentalylarehabilitaciónbucomaxilofacial
Enelcaminodelainvestigación
29
enCuba.SouthAmericanDevelopmentSocietyJour-
nal,9(26).
[2]Hiemenz,J.(2020).Laimpresión3DconFDM:¿Cómo
funciona?FDMI-Tecnología,1(1),1–5.
[3]Fernández,I.A.(2024).Andamiajescompuestosde
ácidopolilácticoybioapatitasderivadasdedientes
detiburónfabricadosmediantetecnologíadeimpresión
3D.Ensayospreclínicos(Tesisdoctoral).Universidade
deSantiagodeCompostela.
[4]Voltes-Martínez,A.,DelaConcepción-Ruíz,E.,López-
Puerta,J.M.,&Cano,P.A.(2020).Impresión3D
paralaplanificaciónpreoperatoriaavanzadaencirugía
ortopédicaytraumatología.RevistadelaSociedad
AndaluzadeTraumatologíayOrtopedia,37(2),58–68.
[5]Alves,A.(2022,junio17).Prótesisdental3D:coro-
nas,puentesyprótesisremovibles.Smileep.Disponible
en:https://shorturl.at/rlksV